شمس الدين حافظ
410
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
326 - « به ديدار تو » فكرِ بلبل همه آن است كه گل شد يارش * گل در انديشه كه چون عشوه كند در كارش دلربايى همه آن نيست كه عاشق بكُشند * خواجه آن است كه باشد غمِ خدمتكارش جاىِ آن است كه خون موج زند در دلِ لعل * زين تغابُن كه خَزَف مىشكند بازارش بلبل از فيضِ گل آموخت سخن وَرنَه نبود * اين همه قول و غزل تعبيه در منقارش اى كه از كوچهء معشوقهء ما مىگذرى * برحذر باش كه سر مىشكند ديوارش آن سفر كرده كه صد قافله دل همرهِ اوست * هر كجا هست خدايا به سلامت دارش صحبتِ عافيتت گرچه خوش افتاد ، اى دل * جانبِ عشق عزيز است ، فرومگذارش صوفىِ سرخوش ازين دست كه كج كرد كلاه * به دو جامِ دگر آشفته شود دستارش دلِ حافظ كه به ديدارِ تو خوگر شده بود * نازپروردهِ وصال است ، مجو آزارش * توضيحات : شد ( در معنى مستقبل ، محقق الوقوع - خواهد شد ) عشوه ( ناز و كرشمه ) خواجه ( خداوندگار ) جاى آن است ( بسيار بجاست ) خون موج زند ( دلش از غيرت پرخون شود ) تغابن ( زيانكارى ) خزف ( نوعى ظرف سفالين ، چينى ) فيض ( بهره - نصيب ) قول ( ترانه ) تعبيه ( آماده كردن ) سر مىشكند ديوارش ( خطر دارد ، اين لقمه بيش از دهان توست ، كنايه ) دستار ( عمامه ) آشفته ( مست بىقرار ) معنى بيت ( 1 ) ( دايما بلبل در آن انديشه است كه گل يارش شده ، اما گل در اين فكر مىباشد كه چگونه براى بلبل ناز كند و آزارش دهد ) معنى بيت ( 2 ) ( دلربايى معشوق فقط آن نمىباشد كه عاشق را بكشد بلكه ارباب آن كسى است كه به فكر خدمتكار خود باشد و غم او را بداند ) معنى بيت ( 3 ) ( جاى آن مىباشد كه دل لعل از غيرت ، موج خون شود به خاطر زيانى كه چينى بازار او را كساد كرده است ) معنى بيت ( 4 ) ( بلبل آوازخوانى را از بخشش گل آموخت و اگرنه اين همه نغمه و آواز در منقار او مهيا و آماده نبود ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 5 و 6 و 8 فرمايد : ( اى كسى كه از كوى معشوقه ما عبور مىكنى با اينكه تو رقيب ما هستى اما مواظب باش كه ديوار اين كوى سرشكن مىباشد و اين لقمه بيش از دهان توست ) ( خدايا ! آن جانان سفر كرده را كه صد قافله و كاروان دل همراهش است هرجا مىباشد سلامتش بدار ) ( صوفى سرمست كه اينگونه كلاهش از ميگسارى كج شده است اگر دو ساغر ديگر بنوشد سر بند و عمامه او نيز پريشان مىشود ) و در بيت آخر فرمايد : ( دل حافظ را كه به ملاقات تو الفت گرفته آزار مده زيرا وصل تو او را به لطف و مهربانى پرورده است ) جنابعالى خود تفسير كنيد . 2 - به گرفتارى خاصى دچار شدهايد كه قدرت بيان آن را نيز نداريد ، پس سعى كنيد به يكى از مشاهد متبركه برويد و دعا كنيد و آنگاه اين راز را با يكى از آشنايان مهربان در ميان بگذاريد كه گشايش بسيار است . 3 - سعى كنيد در خود خانه تكانى كنيد و افكار بد و پريشان را از خود دور سازيد و دوستان ناباب و افيونى را كنار بگذاريد و راستى و درستى را بر هر چيز مقدم بداريد و با تلاش و سرعت عمل و دقت گام برداريد كه رقباى زيادى دارد ، پس با تدبير عمل كنيد و او نيز چنين كند . 4 - اگر مىخواهيد زيارت خانه خدا يا عتبات عاليات يا سفرى مهم نصيبتان گردد در 10 شب متوالى از سوره مباركه « انفال » آيهء 63 را تا 10 آيه بعد از آن را با معنى و حضور قلب بخوانيد ، اين نيت هنوز ثمره نمىدهد بلكه نياز به زمان دارد ، ولى بالاخره عملى مىشود ، با پدر و مادر مهربان باشيد و دست از لجبازى و بگومگو برداريد كه در درازمدت ملالآور مىشود .